جمال الدين محمد الخوانساري

105

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

وهر چه نهى از آن كرده در واقع ونفس الامر زشتى وقبحى داشته كه حق تعالى بآن اعتبار نهى از آن كرده ، وچنين نيست كه هيچ تفاوتى ميانهء آنها واينها نباشد وبا وجود آن حق تعالى بىسببى ومرّجحى أمر به آنها كرده باشد ونهى از اينها ، واگر عكس اين مىفرمود نيز جايز بود واين صريح است در إثبات حسن وقبح عقلي چنانكه مذهب شيعه ومعتزله است وردّ انكار آنها چنانكه فرقهء اشاعره از أهل سنت كرده‌اند وگفته‌اند كه : هيچ حسن وقبحى قطع نظر از أمر شارع ونهى أو تعالى شأنه نيست ، وهيچ تفاوتى در واقع ميانهء چيزها نيست ، وحق تعالى بىسبب ومرجّحى أمر ببعضى كرده ونهى از بعضي ، وبعد از آن كه أمر بچيزى كرد آن چيز حسن است باين معنى كه خدا أمر بآن كرده وبعد از اين كه نهى از چيزى كرد آن چيز قبيح است باين معنى كه خدا نهى از آن كرده ، واگر عكس ميكرد هيچ قصورى نداشت وآنها قبيح مىشد واينها حسن ، وفقير در حواشي شرح مختصر تحقيق اين مسئله بر وجهي كه بايد نموده واينجا گنجايش زيادة بر اين ندارد . وفرموده است آن حضرت عليه السلام در وصف كسى كه ثنا كرده بر أو ومدح فرموده أو را : 7565 لم تقتله قاتلات الغرور ، ولم تغمّ عليه مشتبهات الأمور . نكشته أو را كشنده‌هاى غرور ، وپوشيده نشده بر أو مشبهات أمور ، يعنى هلاك نكرده أو را هلاك كننده‌هاى قريب شيطان ونفس ودنيا وأمثال آنها ، وپوشيده نشده بر أو مشتبههاى أمرها ، يعنى أموري كه حق وباطل در آنها بر أكثر مردم مشتبه باشد بلكه حقّ وصواب وباطل وخطا در هر باب بر أو واضح ولايح است واشتباهى ندارد واين بنا بر اينست كه « تغمّ » بغين نقطه‌دار باشد چنانكه در أكثر نسخه‌هاست وبضمّ تا وفتح غين وتشديد ميم باشد ودر بعضي نسخه‌ها بعين بىنقطه است وبنا بر اين بفتح تا وسكون عين وتخفيف ميم باشد وترجمه اين باشد كه ملتبس ومشتبه نيست بر أو مشتبهات أمور ، وحاصل هر دو يكيست .